tips & inspiratie

Kussen onder de maretak

Er zijn weinig planten die meer tot de verbeelding spreken dan maretak. De vogellijm, zoals de plant ook genoemd wordt, is verweven met mythologie en volksgebruiken tot op de dag van vandaag. Jaarlijks kussen er miljoenen mensen, overal op aarde, onder een maretak tijdens de kerstdagen.

Uit een andere wereld

Waarom de maretak vroeger zo tot de verbeelding sprak is niet moeilijk te raden. In het kale winterlandschap valt een ronde bos groen blad in de bomen goed op. Zeker als deze vol zit met witte bessen en geen wortels lijkt te hebben. Dat moet wel een springlevend symbool uit een andere wereld zijn.
De maretak werd dan ook al snel een symbool voor levenscyclus. Een vruchtbaar, vitaal signaal in een kaal, doods winterlandschap. Zoiets magisch moest wel sterke krachten bezitten en al snel werden er bijzondere eigenschappen aan de plant toegeschreven. Zo zou maretak de overledenen tot leven brengen, terminale ziektes genezen, de locatie van begraven schatten aangeven en heksen verjagen.

Vruchtbaar door de as

Met de witte bessen die ’s winters aan de maretak verschijnen werd een sterke link met vruchtbaarheid gelegd. Allerlei lokale gebruiken ontstonden door de eeuwen heen rond het afdwingen van vruchtbaarheid voor het vee en de gewassen. Hierbij kwam vaak het verbranden van een bos maretak en meidoorn van het vorige jaar voor. Deze bos werd met nieuwjaar opgehangen en een jaar later verbrand. Op sommige plaatsen ontwikkelde dit ritueel zich tot het verplaatsen van de brandende bos over (een deel van) de akker, waarbij het vuur aan moest blijven, bijvoorbeeld door te blazen. Deze festiviteiten gingen vrijwel altijd vergezeld van veel drank en uitbundig feestgedruis dat uitliep op veel zoenen rond en onder de maretak. Vanuit deze oude rituelen is de maretak met kussen verbonden geraakt. Toen het kerstfeest opgang maakte met de geboorte van Christus als symbool van vruchtbaarheid is de maretak hieraan gekoppeld geraakt.