tips & inspiratie

Waarom worden sommige bessen niet opgegeten?

Als de aardbeien, frambozen of rode bessen rijp worden zijn de vogels er meestal als de kippen bij om zoveel mogelijk lekkers te verorberen. Ook vlierbessen of kersen worden snel opgepeuzeld. Er zijn echter ook bomen en struiken waar de bessen maandenlang aan blijven zitten en waar de vogels en eekhoorns pas rond de kerstdagen interesse voor krijgen. Hoe komt dat?

Bittere bes

Een goed voorbeeld is hulst. De vrouwelijke hulststruiken zitten in het najaar vol kleurrijke bessen die opvallend gekleurd zijn. Toch laten vogels deze struiken grotendeels met rust. Pas als het echt kouder wordt en een paar keer gevroren heeft vallen lijsters, merels en vlaamse gaaien ineens massaal aan. Komt dit omdat ze het koud krijgen en veel honger hebben? Nee, dat is maar een klein deel van het verhaal, het belangrijkste antwoord zit verscholen binnenin de bes. De hulstbes rijpt langzaam en is in de vroeg herfst nog erg hard met weinig voedingstoffen zoals suiker en vet. Ook zit er een stofje in met de naam ilicin dat de bessen een erg bittere smaak geeft.

Rijp voor kerst

Gedurende de herfstmaanden worden de bessen langzaam rijp. Ze worden daardoor zachter, zoeter en vooral: minder bitter. Terwijl de bessen rijpen worden bittere stoffen zoals ilicin afgebroken door de plant. Zodra de bessen uiteindelijk rijp en smakelijk genoeg zijn weten de vogels ze al snel te vinden. De struik kan dan binnen een paar dagen kaalgeplukt zijn. De bessen van hulst en andere besheesters die pas laat in het jaar rijp worden hebben allemaal een soortgelijk mechanisme. Waarschijnlijk wachten ze hiermee op een bepaalde tijd van het jaar om hun zaden te verspreiden.

Gierig trekje

Voor een plant zijn suikers heel belangrijk. De hele plant wordt opgebouwd uit suikers die omgezet worden in andere stoffen. Voor een plant kost het veel energie om suikers in vruchten te stoppen. En hoewel je als plant kunt zorgen voor zoete vruchten die veel dieren te lokken om zo de zaden verspreiden, denken wetenschappers dat er ook planten zijn die het anders doen. Door vruchten te produceren die minder suiker bevatten kost het minder energie om je als plant te verspreiden. Je hebt dan wel last van de concurrentie van andere planten met lekkerdere bessen. Maar als jouw bessen rijp worden wanneer er minder voedsel te vinden is wordt je toch al snel gekozen om een ‘lekker’ hapje te halen. Zo kan een hulststruik energie besparen om harder te groeien, ziektes te bestrijden of andere belangrijke plantenzaken te doen. En ons hoor je niet klagen, want wij mogen extra lang genieten van mooie bessen!