tips & inspiratie

Hoe bladeren verkleuren in de herfst

De herfst kondigt zich echt aan als de bladeren beginnen te verkleuren. Maar weet jij waarom bladeren verkleuren voordat ze van de plant vallen? En waarom de ene plant hele andere herfstkleuren heeft dan de andere?

Bladgroen

Het grote geheim achter verkleurende bladeren is bladgroen. Het wordt ook chlorophyll genoemd. Die term ken je misschien nog wel van een biologieles. Chlorophyll is een van de meest belangrijke onderdelen van de plant, want het kan de energie uit zonlicht opnemen en doorgeven aan de systemen in de plant die deze energie omvormen tot bouwstoffen. Deze bouwstoffen zijn bijvoorbeeld suikers die worden gebruikt zodat de plant kan groeien en bloeien. Doordat chlorophyll de meeste lichtkleuren opneemt behalve de groen-tinten wordt vooral groen licht weerkaatst. Daarom zien wij juist die kleur als we naar een plant kijken.

Overwinteren

Planten die hun bladeren verliezen in de winter doen dat meestal om zichzelf te beschermen tegen de barre omstandigheden. Voordat een boom of struik zijn bladeren laat vallen haalt deze er eerst zoveel mogelijk voedingsstoffen uit. Die kunnen dan in de wortels en stam bewaard worden om volgend voorjaar nieuwe bladeren mee te maken. In de herfst wordt het chlorophyll daarom afgebroken tot verschillende andere stofjes die de plant naar de wortels of stam kan laten stromen om het daar op te slaan. De groene kleur verdwijnt hierdoor langzaam en er blijft een kleurloos stofje over. De meeste planten hebben ook andere kleurstoffen in hun bladeren, maar die zie je normaal (bijna) niet omdat het bladgroen overheerst. Als het chlorophyll wordt afgebroken komen deze kleuren gaandeweg tevoorschijn en worden de bladeren geel, oranje of bruin.

Rood

Terwijl de gele, oranje en bruine kleurstoffen het hele jaar al in de bladeren zitten -en zichtbaar worden wanneer de bladeren de groene kleur verliezen- worden de rode kleurstoffen pas later gemaakt. Je zou dus kunnen zeggen dat rode bladeren de uitzondering zijn. Als ongeveer de helft van het chlorophyll in het blad is afgebroken begint de plant anthocyanen (de kleurstoffen die de rode kleur geven) te maken. Dit is ook de reden dat je vaak bladeren eerst ziet verkleuren van groen naar geel en dan steeds dieper oranjerood ziet worden. De rode kleurstof heeft onder andere als doel om de plant te beschermen tegen kou zolang het blad nog niet gevallen is.

Veel variatie

Niet alle planten hebben dezelfde kleurstoffen en ook de hoeveelheden van de kleurstoffen verschillen per plantensoort. Daarnaast maakt het ook nog uit of een plant genoeg voedingsstoffen heeft; hoe zuur of kalkrijk de grond is en hoe vochtig de plek is waar de boom of struik staat. Dit heeft allemaal invloed op hoeveel van elke kleurstof er gemaakt wordt in de plant en daardoor op welke kleuren wij zien in de herfst. Voor in onze tuinen worden door kwekers de planten met de mooiste kleuren uitgezocht en doorgekweekt, waardoor de meest spectaculaire herfstkleuren ontstaan zijn.