tips & inspiratie

Samen kom je verder: symbiose

Symbiose is een biologische term waarmee wordt aangeduid dat twee verschillende organismen langdurend samenleven. Terwijl dit voor minimaal een van de twee een voordeel oplevert of zelfs noodzakelijk is. In de plantenwereld komen we dit verschijnsel veel tegen, als je tenminste weet waar je moet zoeken.

Plant & schimmel

Als we het hebben over schimmels wordt vaak gedacht aan ziektes, maar er zijn ook heel veel nuttige schimmels. Paddenstoelen hebben we ook te danken aan schimmels en vaak is dit ook het enige dat we zien van de nuttige schimmels die met heel erg veel bomen en struiken samenleven.

Mycorrhiza

Schimmels die samenleven met planten noemen we mycorrhiza. De samenwerking tussen schimmel en plant is even vernuftig als eenvoudig. Er komt natuurlijk heel wat bij kijken voor twee compleet verschillende soorten kunnen samenleven, maar samengevat komt het erop neer dat de schimmel voedingsstoffen en mineralen aan de plant levert en de plant suikers geeft aan de schimmel.

Groot en licht – klein en donker

Planten gebruiken CO2, water, voedingsstoffen en mineralen om behulp van zonlicht te groeien en suikers te maken. Plantenwortels, hoe klein ook, kunnen in de grond echter niet in alle kleine hoekjes en gaatjes komen en daardoor kan een plant lang niet alle voedingsstoffen opnemen die in de buurt van zijn wortels in de bodem zitten.
Schimmeldraden zijn in vergelijking met plantenwortels flinterdun en komen in allerlei kiertjes. Ook hebben schimmels manieren om bepaalde mineralen los te weken uit de ondergrond. Ze zijn daardoor heel effectief in het opnemen van deze stoffen, maar leven altijd ondergronds en hebben geen bladgroen. Daarom kan een schimmel zelf geen suiker maken en moet zijn energie ergens anders vandaan halen.

Samen sta je sterker

Door de plantenwortels en schimmeldraden in elkaar te vervlechten kunnen bepaalde soorten planten met specifieke schimmels een uitwisseling aangaan. De plant krijgt voedingsstoffen die de schimmel makkelijk kan opnemen onder de grond en de schimmel krijgt suiker die de plant dankzij de groene bladeren zelf volop kan maken. Een win-winsituatie die zich in de loop van wel 450 miljoen jaar ontwikkelt heeft. Een sprekend voorbeeld in onze tuinen is de beukenhaag (Fagus sylvatica). De beuk vaart wel bij de aanwezigheid van bepaalde schimmels en is hier zo op ingesteld dat een beuk die (nog) geen samenwerking met een schimmelnetwerk heeft vaak slecht groeit of zelfs geheel niet.