tips & inspiratie

Waar komt de kerstboom vandaan?

2 december 2020 tuinweetjes

Groenblijvende bomen werden al in de Germaanse tijd vereert. Rond het begin van onze jaartelling kenden vele volkeren midwinterfeesten. Hier werd gehoopt op de terugkeer van het licht, goede oogsten en het ontwaken van de natuur in de lente.

Een centrale rol was weggelicht voor licht en donker, vaak gesymboliseerd door jonkvrouwen en draken. En voor groenblijvende bomen als hulst, den en spar, die de geheimzinnige kracht van de natuur lieten zien door groen te blijven.

In de middeleeuwen kende men de traditie van de ‘Boom der kennis van goed en kwaad‘. Tijdens het feest voor Adam en Eva werd een loofboom(tak) versiert met papieren bloemen, vergulde noten en lekkernijen. In de tak hing men ook appels: de verboden vrucht waarin Eva hapte voordat zij en Adam uit het paradijs werden verjaagd.
Daarnaast is bekend dat men lang geleden takken van berk of kers in huis haalde zodat deze met kerst zouden bloeien of blad zouden dragen. Dit bracht geluk en voorspoed voor het komende jaar.

De eerste bronnen omtrent kerstbomen zoals wij ze nu kennen komen uit Duitsland, waar in de zestiende eeuw de eerste versierde sparren in huis stonden. Na Duitsland en Engeland kwam de kerstboom halverwege de negentiende eeuw naar Nederland. Vermoedelijk speelden Duitse immigranten een belangrijke rol in de verspreiding van de traditie in ons land. Een ‘luisterrijk Geillumineerde Kersboom‘ van een Duitse banketbakker trok in 1844 nog duizenden kijkers in Amsterdam.

De eerste kerstbomen waren vooral voorzien van kaarsjes. Later volgden kerstballen als een vervanging van de appels waarmee de vroegere paradijsboom werd versierd. Oorspronkelijk heeft de kerstboom geen betekenis in het Christelijke kerstfeest. Toch heeft de boom gaandeweg een plek gekregen in vele kerken. Dit begon bij de zondagsscholen die vanaf 1850 presentjes onder de boom plaatsten voor (arme) leerlingen. Ook het licht (van de kaarsjes/lampjes in de boom) wordt op vele manieren benoemd. En ook de katholieke kerk, die van oudsher de kerststal als symbool heeft, omarmde de boom.